Een boom kwam onze kant op
Dat klinkt misschien niet meteen als wereldnieuws. Maar ook kleine dingen zijn soms het benoemen waard. Het zit zo: de Scheppingsperiode begint dit jaar in Enschede met een boom die zich verplaatst. Vanuit een Scheppingsviering in de Jacobuskerk op 1 september kwam er een boom naar de tuin van onze Ontmoetingskerk. Een kornoeljekers om precies te zijn.
Mooi beeld: een boom die van de ene kerk naar de andere gaat. Alsof de schepping zelf zich weinig aantrekt van kerkelijke grenzen.
Op 1 september begint wereldwijd de ‘Season of Creation’, de Scheppingsperiode. Christenen uit allerlei kerken staan dan tot 4 oktober, de dag van Franciscus van Assisi, bijzonder stil bij onze verhouding tot de aarde. De oorsprong ligt in de orthodoxe traditie; inmiddels doen kerken wereldwijd mee. Ook paus Franciscus gaf er met zijn encycliek Laudato Si’ een krachtige impuls aan. De titel betekent: ‘Geprezen zijt Gij’ en verwijst naar het Zonnelied van Franciscus. Niet de mens alleen staat daarin in het middelpunt. Zon en maan doen mee. Water en vuur. Aarde, planten en dieren. De schepping is geen decor waartegen ons belangrijke mensenleven zich afspeelt. Wij horen er zelf middenin. En dat relativeert onze ‘belangrijkheid’.
Het internationale thema voor 2026 is Levend Water. Daar klinkt Ezechiël 47 in mee. De profeet ziet water onder de tempel vandaan stromen. Eerst is het maar een stroompje. Vervolgens komt het tot de enkels, de knieën, de heupen. Uiteindelijk is het een rivier waarin je alleen nog kunt zwemmen. En overal waar dat water komt, ontstaat leven.
Wat een heerlijk ‘tegendraads’ Bijbels beeld. Wij denken bij verandering nogal eens dat we eerst een compleet beleidsplan nodig hebben. Met doelen, werkgroepen en bij voorkeur een Excelbestand waarin groen gekleurde vakjes verschijnen. Ezechiël ziet gewoon ergens water beginnen te stromen.
Zou zorg voor de schepping misschien ook zo kunnen beginnen?
Niet onmiddellijk met het redden van de hele planeet maar met zien wat er onder onze handen gebeurt. Wat eten we? Wat kopen we? Hoe reizen we? Wat gooien we weg? Waar laten we iets groeien? En misschien en vooral: kunnen we ons opnieuw verwonderen?
Want zorg begint dikwijls met liefde. Wie werkelijk kijkt naar een boom, een merel, een berm vol bloemen of licht dat door bladeren valt, ziet op den duur niet meer alleen ‘natuur’. Je ziet iets dat leeft en dat niet uitsluitend bestaat ten dienste van ons.
Daarom vind ik die Scheppingsboom zo’n mooi teken. Die lost de klimaatcrisis niet op. Gelukkig maar, dat zou wel erg veel verantwoordelijkheid zijn voor één boom in een Enschedese kerktuin.
Maar hij kan ons wel ergens aan herinneren.
Dat geloven niet alleen omhoogkijken is, maar ook om je heen. Dat eerbied voor de Schepper moeilijk los verkrijgbaar is van eerbied voor wat geschapen is. Dat bidden en handelen elkaar nodig hebben. En dat kleine stromen samen uiteindelijk een rivier kunnen worden.
Op 1 september begint het water te stromen. In de Jacobuskerk wordt water gewijd. Dat komt mee met de boom, die onze kant op komt. Dan wordt de kornoeljekers geplant en na de dienst van 6 september geven we die wat van dat levende water. Niet als magisch ritueel, maar als oprechte aandacht voor iets kleins dat groter mag worden.
Laten we eens aandachtig kijken wat er kan gaan groeien. En dan doel ik niet alleen op de boom.
Ds. Johan Meijer